Rozwój mowy - ćwiczenia wspierające

Ćwiczenia usprawniające narządy artykulacyjne

Warunkiem  prawidłowego  wymawiania  wszystkich  głosek  jest  m.in.  sprawne  działanie narządów mowy. Realizacja każdej głoski wymaga innego układu artykulacyjnego i innej pracy mięśni. Ćwiczenia narządów artykulacyjnych mają na celu wypracowanie zręcznych i celowych ruchów języka, warg i podniebienia.

 

Ćwiczenia języka

  • kierowanie języka do brody i nosa
  • kierowanie języka do kącików ust
  • rozpłaszczanie języka - „łopata”
  • unoszenie języka do podniebienia
  • oblizywanie warg ruchem okrężnym
  • wysuwanie i chowanie języka w głąb jamy ustnej
  • „klaskanie” językiem
  • ruch okrężny języka po zębach (po powierzchni zewnętrznej i wewnętrznej)
  • wypychanie językiem policzków
  • „liczenie” górnych zębów
  • wysunąć  język skierowany możliwie jak najbardziej w prawą  stronę, a następnie przesunąć go w linii poziomej w stroną przeciwną, starając się, aby – podczas zmiany położenia - był jak najdalej wysunięty na zewnątrz
  • dotykanie czubkiem języka na zmianę dolnych i górnych zębów przy silnie opuszczonej dolnej szczęce
  • wysuwanie języka mimo zbliżonych szczęk; język siłą przeciska się między nimi
  • przesuwanie grzbietu języka tak, aby ocierał się o górne zęby, podczas gdy czubek języka przyciśnięty jest do wewnętrznej strony dolnych siekaczy
  • przesuwanie czubka języka od zębów po podniebieniu jak najdalej w głąb jamy ustnej
  • przyciskanie  mocno  języka  do  zębów i cofanie go, silnie trąc nim o dziąsła i podniebienie
  • przyciskanie całego grzbietu języka do dziąseł i podniebienia i starać się utrzymać go w tej pozycji w czasie opuszczania i podnoszenia dolnej szczęki
  • robienie „rurki” z wysuniętego języka. Wargi, ściągając się i zaokrąglając, unoszą boki języka. Przy trudnościach  można pomóc sobie palcami
  • unoszenie czubka języka do wałka dziąsłowego i mocno dmuchać
  • dotykanie czubkiem języka na zmianę do górnych zębów, a następnie do górnej wargi; dolna szczęka powinna być opuszczona

 

 

Ćwiczenia warg

  • zaciskanie warg
  • nakładanie wargi górnej na dolną
  • nakładanie wargi dolnej na górną
  • przesuwanie kącików ust: w lewo, w prawo
  • stulanie warg w „dzióbek” i rozciąganie („uśmiech”)
  • układanie warg w „ryjek”
  • „warczenie motoru” - wibracja warg
  • przepychanie  powietrza wewnątrz jamy ustnej; nabrać powietrza pod wargę górną, potem pod dolną
  • cmokanie
  • utrzymywanie między ustami ołówek
  • dmuchanie na watkę lub kulkę papieru
  • przytrzymywanie wargami kartkę papieru, którą logopeda nauczyciel usiłuje wyciągnąć
  • zamykanie zębów i rozciąganie warg, aby zęby były widoczne. Powtórzyć ten ruch kilka razy
  • przy rozchylonych szczękach wciągać wargi do środka jamy ustnej
  • cofanie kącików warg a następnie opuszczanie i unoszenie dolnej szczęki
  • wydmuchiwanie bańki mydlane przez słomkę
  • wykonywanie ruchów żucia; uczestniczą w nich: dolna szczęka, wargi i policzki

 

 

Ćwiczenia oddechowe

  • puszczanie baniek mydlanych
  • zdmuchiwanie kawałka papieru z gładkiej powierzchni
  • dmuchanie kulki waty na zawieszonej nitce
  • chłodzenie gorącej zupy na talerzu (ręce ułożone na kształt głębokiego talerza) - dmuchanie ciągłym strumieniem
  • odtajanie zamarzniętej szyby-chuchanie (długie); chuchanie na ręce bo zamarzły
  • lokomotywa oddaje nadmiar pary: fff lub szszsz
  • wypuszczanie powietrza balonika, piłki, dętki (długie ssss)
  • pociąg stoi na stacji gotowy do odjazdu. Lokomotywa sapie - dziecko naśladuje sapanie lokomotywy: pach, pach lub pf, pf, pf. Pociąg powoli rusza i jedzie coraz szybciej - dziecko naśladuje cz – cz – cz (na jednym wydechu).


Opracowała:
dr Monika Kozera-Wierzchoś